Breaking News
Home / – พื้นที่ชุ่มน้ำโลก 2557

– พื้นที่ชุ่มน้ำโลก 2557

สาระน่ารู้จากโครงการบริการวิชาการสู่สังคม โครงการวันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก 2 กุมภาพันธุ์ 2557

 

พื้นที่ชุ่มน้ำ(wetland)หมายถึง ภูมิประเทศที่มีลักษณะเป็นพื้นที่ลุ่ม พื้นที่ราบลุ่ม พื้นที่ลุ่มชื้นแฉะ พื้นที่ฉ่ำน้ำ พื้นที่พรุ พื้นที่แหล่งน้ำ ทั้งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติและที่มนุษย์สร้างขึ้น มีน้ำขังหรือน้ำท่วมถาวรหรือชั่วครั้งชั่วคราว ทั้งที่เป็นแหล่งน้ำนิ่งและแหล่งน้ำไหลรวมทั้งน้ำจืดน้ำกร่อย และน้ำเค็ม รวมไปถึงพื้นที่ชายฝั่งทะเล และพื้นที่ของทะเลในบริเวณซึ่งเมื่อน้ำลดลงต่ำสุดมีความลึกของระดับน้ำไม่เกิน 6 เมตร

คุณประโยชน์ของพื้นที่ชุ่มน้ำคือ การเป็นแหล่งน้ำ แหล่งเก็บกักน้ำฝนและน้ำท่าเป็นแหล่งทรัพยากรและผลผลิตธรรมชาติที่มนุษย์สามารถเข้าไปเก็บเกี่ยวใช้ประโยชน์ได้และมีความสำคัญต่อการคมนาคมในท้องถิ่น รวมถึงการเป็นแหล่งรวมสายพันธุ์พืชและสัตว์อันมีความสำคัญทางนิเวศวิทยา และการอนุรักษ์ธรรมชาติ
โดยเฉพาะอย่างยิ่งเป็นแหล่งของผู้ผลิตที่สำคัญในห่วงโซ่อาหารนอกจากนี้บางแห่งยังมีความสำคัญด้านนันทนาการและการท่องเที่ยว ประวัติศาสตร์ สังคม
วัฒนธรรม ประเพณีท้องถิ่น และเป็นแหล่งศึกษาวิจัยทางธรรมชาติวิทยา  โดยการอุ้มซับพลังอันรุนแรงของลมและคลื่นพื้นที่ชุ่มน้ำคือตัวปกป้องแผ่นดินที่เชื่อมต่อจากพายุน้ำท่วมและความเสียหายจากการกระแทกของคลื่นต้นไม้ในพื้นที่ชุ่มน้ำช่วยกรองมลพิษและสิ่งสกปรกที่มากับน้ำที่ลุ่มชื้นแฉะน้ำจืดส่วนใหญ่จะอยู่ในบริเวณที่ราบน้ำท่วมของแม่น้ำ พื้นที่ชุ่มน้ำที่อยู่ระหว่างบริเวณน้ำขึ้นน้ำลงเป็นตัวอย่างที่ดีที่สุดที่แสดงให้เห็นการแพร่กระจาย(
invasion)การปรับตัว (modification) และการทดแทน (succession)ของพืชพรรณในพื้นที่กระบวนการแพร่กระจายและการทดแทนได้แก่การเจริญงอกงามของหญ้าทะเลพืชเหล่านี้ช่วยดักตะกอนและเพิ่มอัตราการตกตะกอนตะกอนที่ถูกจับไว้จะเพิ่มกลายเป็นที่เลนราบสิ่งมีชีวิตในเลนเริ่มตั้งตัวและกระตุ้นให้เกิดสิ่งมีชีวิตรูปแบบอื่นมากขึ้นทำให้ในที่ลุ่มชื้นแฉะที่เป็นน้ำเค็มมีความหลากหลายในชนิดพืชพรรณค่อนข้างมากวัฏจักรทางอาหารและที่อยู่สำหรับสิ่งมีชีวิตที่ต้องการวิถีชีวิตเฉพาะ(nichespecialisation)มากทำให้พื้นที่ชุ่มน้ำประเภทนี้กลายเป็นระบบนิเวศที่ให้ผลิตผลสูงที่สุดในพื้นที่ประเภทอื่นใดบนโลก

พื้นที่ชุ่มน้ำมีความหมายครอบคลุมถึงแหล่งน้ำเกือบทุกประเภท ได้แก่ ห้วย หนอง คลอง บึง บ่อกระพัง (ตระพัง) บาราย แม่น้ำ ลำธาร แคว ละหาน ชายคลองฝั่งน้ำ สบน้ำ สระ ทะเลสาบ แอ่ง ลุ่ม กุด ทุ่ง กว๊าน มาบ บุ่ง ทาม พรุ สนุ่น แก่ง น้ำตก หาดหิน หาดกรวด หาดทราย หาดโคลน หาดเลน ชายทะเล ชายฝั่งทะเล พืดหินปะการัง แหล่งหญ้าทะเล แหล่งสาหร่ายทะเล คุ้ง อ่าว ดินดอนสามเหลี่ยม ช่องแคบ ชะวากทะเล ตะกาด หนองน้ำ กร่อย ป่าพรุ ป่าเลน ป่าชายเลน ป่าโกงกาง ป่าจาก ป่าแสม รวมทั้งนาข้าว นากุ้ง นาเกลือ บ่อปลา อ่างเก็บน้ำ เป็นต้นสืบเนื่องจากความห่วงใยจากการสูญเสียพื้นที่ชุ่มน้ำที่เกิดขึ้นในอัตราสูงและความตระหนักถึงคุณค่าความสำคัญของแหล่งน้ำและปัญหารวมถึงภัยต่าง ๆ จากกิจกรรมการใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติของมนุษย์ที่จะส่งผลกระทบกับระบบนิเวศและความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่ชุ่มน้ำทั่วโลกจึงทำให้เกิด อนุสัญญาว่าด้วยพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับ นานาชาติ” (Ramsar Convention on Wetlands) โดยการลงนามร่วมกันระหว่างตัวแทนจาก18 ประเทศ เมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2514 ณ เมืองแรมซาร์ ประเทศอิหร่านและด้วยความมุ่งหมายที่จะให้รัฐบาลของประเทศต่างๆ องค์กรต่างรวมทั้งองค์กรพัฒนาเอกชน (NGOs) และประชาชนทั่วไป ให้ความสำคัญและช่วยกันปกป้องพื้นที่ชุ่มน้ำของโลก คณะกรรมการสำรอง (Standing committee) ของอนุสัญญาฯ จึงได้กำหนดให้วันที่ 2 กุมภาพันธ์ ของทุกปี เป็นวันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก (World WetlandsDay) ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2540 เป็นต้นมา ปัจจุบัน (พ.ศ. 2553) มีประเทศที่เข้าร่วมสมาชิก 157 ประเทศ       

          สถาบันวิจัยวลัยรุกขเวช ได้เริ่มดำเนินการพัฒนาสถานีปฏิบัติการบ้านเกิ้งให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่มีทั้งสถานที่พักผ่อนและกิจกรรมทางการศึกษาวิจัย  ตั้งแต่ปี พ.. 2533 ภายใต้การสนับสนุนจากโครงการน้ำพระทัยจากในหลวง (โครงการอีสานเขียว)โดยในพื้นที่กว่า 272 ไร่ตั้งอยู่ติดกับแม่น้ำชี ซึ่งมีลักษณะภูมิประเทศที่เกิดจากการเซาะตลิ่งของสายน้ำจนเกิดเป็นคุ้งน้ำทะเลสาบรูปแอก(Oxbow  Lake)  ชาวบ้านเรียกพื้นที่แห่งนี้ว่ากุดแดง ปัจจุบันให้ความสำคัญกับการพัฒนาทั้งสภาพภูมิทัศน์และการศึกษาวิจัยเพื่อเผยแพร่องค์ความรู้ในด้านนิเวศวิทยาทางน้ำโดยเฉพาะการศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพของพืชพรรณและสัตว์ในป่าบุ่งป่าทาม รวมถึงการศึกษาผลกระทบที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางระบบนิเวศในแม่น้ำชีตลอดจนเป็นสถานที่สำหรับการจัดกิจกรรมถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับนักเรียนนิสิต นักศึกษา นักวิชาการ ชุมชนที่อยู่รอบ และผู้ที่สนใจทั่วไป

           ดังนั้น เพื่อร่วมตระหนักถึงความสำคัญของแหล่งน้ำโดยเฉพาะแม่น้ำชีอันเปรียบเสมือนสายน้ำแห่งชีวิตที่หล่อเลี้ยงชุมชนที่อาศัยในเขตในลุ่มน้ำชี
จึงได้ร่วมกันจัดงานวันพื้นที่ชุ่มน้ำโลกเป็นประจำทุกปี เพื่อเผยแพร่ความรู้ ความเข้าใจและสร้างความตระหนักถึงการรักษาระบบนิเวศลุ่มน้ำชีและพื้นที่ชุ่มน้ำ
เพื่อความยั่งยืนของการจัดการทรัพยากรในเขตลุ่มน้ำชีต่อไปในอนาคต  โดยในประจำปี
2557 ได้จัดขึ้นเป็นปีที่ 4 ภายใต้คำขวัญ “Wetlands & Agriculture : Partners for Growth” หรือ พื้นที่ชุ่มน้ำและการเกษตร คู่หูสู่ความเจริญ ซึ่งมีกิจกรรมใหม่เพิ่มเติมที่เน้นเกี่ยวกับการเกษตรในพื้นที่ชุ่มน้ำโดยได้รับการสนับสนุนและความร่วมมืออย่างดียิ่งจากองค์การบริหารส่วนตำบลเกิ้งมูลนิธิรักษ์อีสาน สำนักวิทยบริการ กองอาคารสถานที่  ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดจังหวัดมหาสารคาม
โรงเรียนในพื้นที่ใกล้เคียง และประชาชนในชุมชนรอบสถานีปฏิบัติการบ้านเกิ้ง